Ampère (A) is een natuurkundige eenheid die wordt gebruikt om de grootte van een elektrische stroom (stroomsterkte) uit te drukken. De eenheid is vernoemd naar de Franse natuurkundige André-Marie Ampère, een van de grondleggers van de elektrodynamica.
In formules wordt voor ampère de letter ‘I’ gebruikt. Die letter is afgeleid van het woord ‘intensiteit’.
Uitleg
Stroomsterkte laat zich het beste uitleggen door de begrippen spanning (volt) en vermogen (watt) erbij te halen.
Stroomsterkte, spanning en vermogen zijn visueel voor te stellen door te kijken naar een rivier:
- De hoeveelheid water (in liters) die per seconde een bepaald punt in de rivier passeert, is vergelijkbaar met de grootte van de stroom (in ampère).
- De snelheid of kracht van het water zegt iets over de spanning (volt). Is er veel hoogteverschil? Dan beweegt het water sneller en is de spanning hoger.
- Het vermogen geeft aan hoeveel energie het stromende water genereert: hiervoor zijn zowel de hoeveelheid water als de snelheid van het water van belang.
Er kan geen stroom zijn als er geen spanning is. Water stroomt immers niet als er geen druk (spanning) achter zit.
Vermogen
Een dunne rivier waar weinig water doorheen gaat, maar snel stroomt, kan in theorie evenveel energie opwekken als een brede rivier die langzamer stroomt (maar waar meer water doorheen gaat).
Vermogen is dus het product van de stroomsterkte en de spanning:
- Vermogen (P) = spanning (U) x stroomsterkte (I)
Vermogen wordt uitgedrukt in watt (W) en is de hoeveelheid energie per tijdseenheid. 1 watt staat gelijk aan 1 joule per seconde.
Welke hoofdzekering je hebt, hangt af van het bouwjaar van je woning. Woningen van vóór 2011 hebben meestal een eenfase-aansluiting van 1 x 25 A of 1 x 35 A; vanaf 2011 is 3 x 25 A de standaard. Aan de hoofdzekering zijn meerdere zekeringen verbonden, die weer zijn verbonden met de stopcontacten in het huis.
Op een groep of zekering kunnen dus meerdere stopcontacten worden aangesloten die gezamenlijk 16 ampère (bij conventionele aansluitingen) aan stroom kunnen leveren.
Bij een spanning van 230 volt komt dit neer op een totaal vermogen van:
- 16 x 230 = 3.680 watt
Omdat het voltage niet altijd precies 230 volt is, kan het vermogen iets variëren. Het is dan ook raadzaam om niet te dicht tegen de vermogensgrens aan te gaan zitten.
Wil je meerdere zware elektrische apparaten aansluiten, bijvoorbeeld een wasmachine, droger en gourmetstel?
Dan is het slim om die zoveel mogelijk over meerdere groepen te verdelen. Wordt het vermogen binnen een groep overschreden?
Dan is er sprake van overbelasting en valt de stroom binnen die groep uit. Ook bij een storing of kortsluiting kan de groep zichzelf uitschakelen. Valt een groep steeds opnieuw uit, kijk dan op onze pagina over stroomstoring.
Weerstand
De stroomsterkte reguleren kan met een weerstand. In de rivier kun je weerstand vergelijken met een sluis die je verder open of dicht zet.
Door de sluis deels te sluiten neemt de weerstand toe en stroomt er minder water. In een stopcontact werkt dat net zo: de spanning blijft 230 volt en de stroomsterkte daalt. Dat is precies wat de wet van Ohm zegt.
Bij elektriciteit zegt weerstand iets over de energie die nodig is om ergens doorheen te bewegen. Er moet weerstand in de stroomkring zitten, want elektriciteit mag niet rechtstreeks van de minpool naar de pluspool stromen: dan krijg je kortsluiting. Een weerstand remt de stroom dus af.
Spanning, stroomsterkte en weerstand hangen daarom samen. Dat verband is de wet van Ohm:
- Weerstand (R) = spanning (U) / stroomsterkte (I)
Weerstand wordt uitgedrukt in ohm (Ω).
Ieder materiaal heeft zijn eigen weerstand. Hoe lager de weerstand van het materiaal, hoe beter het stroom geleidt. Sommige materialen hebben een zo hoge weerstand dat ze niet geleiden maar juist isoleren: denk aan rubber, hout of plastic.
Stroomsterkte in ampère berekenen
Ken je zowel het vermogen als de spanning, dan kun je de stroomsterkte in ampère berekenen:
- Stroomsterkte (in ampère) = vermogen (in watt) / spanning (in volt)
Voorbeeld: stofzuiger
Een stofzuiger met een vermogen van 600 watt bij een spanning van 230 volt:
- Stroomsterkte = 600 / 230 = 2,61 ampère
Bij elektrische apparaten is het vaak de kunst om een goede balans te vinden tussen de spanning en de stroomsterkte. In het huishouden staat er een vaste spanning op de stopcontacten: 230 volt.
Het vermogen van een apparaat vergroten kan daarom alleen door het bij een hogere stroomsterkte te laten werken, en dat doe je door de weerstand in de stroomkring te verlagen.
Stroomverbruik berekenen
Ken je het vermogen van een apparaat, dan kun je uitrekenen wat het stroomverbruik is.
Een gourmetstel werkt met een stroomsterkte van 7,5 ampère en een spanning van 230 volt. Het vermogen bedraagt:
- 7,5 x 230 = 1.725 watt = 1,725 kW
Het werkelijke stroomverbruik hangt af van hoe lang je het gebruikt. Stel dat je het gourmetstel iedere maand 1,5 uur gebruikt. Het elektriciteitsverbruik is dan:
- Vermogen x aantal uren in gebruik = 1,725 x 1,5 = 2,5875 kWh per maand
Op jaarbasis betekent dit een verbruik van:
- 12 x 2,5875 = 31,05 kWh
Wat dat kost, reken je uit met je eigen tarief: 31,05 kWh x je prijs per kWh. Betaal je bijvoorbeeld € 0,30 per kWh, dan kost het gourmetstel ongeveer € 9 per jaar. Je prijs per kWh staat op je jaarnota; hij verschilt per contract en beweegt door het jaar.
Sluipverbruik
Apparaten die niet actief in gebruik zijn maar wel zijn aangesloten op het elektriciteitsnetwerk, verbruiken ook stroom: bijvoorbeeld omdat ze in de stand-bymodus of sluimerstand staan. Dat noemen we sluipverbruik. Sluipverbruik voorkomen kan in een huishouden veel energie besparen.
Ampèremeter
Een ampèremeter of stroommeter is een hulpmiddel waarmee je elektrische stroom in een schakeling kunt meten. Voor het permanent meten van de stroom in een schakeling is een ampèremeter erg geschikt. Het nadeel is dat de schakeling onderbroken moet worden om de meter aan te brengen, en dat is niet altijd wenselijk.
Ampèretang
Bij stromen waarbij de geleiders niet onderbroken kunnen of mogen worden, wordt vaak een ampèretang of stroomtang gebruikt om de stroomsterkte te meten. Met de tang blijft de stroomkring intact.
Bronnen: Liander over soorten aansluitingen en Enexis over welke aansluiting je nodig hebt, geraadpleegd op 20 augustus 2026.