De oorlog in het Midden-Oosten raakt de Nederlandse energieprijzen harder dan die in vrijwel alle andere Europese landen.
De gasprijs steeg tussen 1 februari en 1 maart met 7%, ruim drie keer zo hard als het Europese gemiddelde van 2%. Nederland heeft daarmee de hoogste gasprijs van alle grote Europese landen, bijna 75% boven het Europees gemiddelde.
Dat blijkt uit de Europese energieprijsindex (HEPI) voor maart 2026, een vergelijking van huishoudelijke energieprijzen in 33 Europese landen.
Net binnen: Gasprijzen april 2026: dit zijn de hoogste en laagste tarieven (check de Top 5 hier)
Nederland: enige grote land met dubbele stijging
Nederland is het enige grote West-Europese land dat zowel bij stroom als bij gas tot de hardste stijgers behoort. Voor gas betalen Nederlandse huishoudens met € 0,1902 per kWh na Zweden het meeste van heel Europa, bijna 75% meer dan het Europese gemiddelde van € 0,1083 per kWh.
Bron: Household Energy Price Index (HEPI) door VaasaETT, Energie-Control Austria en MEKH. Peildatum: 2 maart 2026.
Belangrijk: De HEPI-prijs per kWh is een all-in prijs. Dus inclusief vastrecht, netbeheerkosten, energiebelasting en btw, omgeslagen over het verbruik. Verder worden in deze grafiek de gasprijzen uitgedrukt in euro per kilowattuur (kWh) in plaats van per kubieke meter (m³). Een kuub gas levert niet in elk land namelijk evenveel energie op.
Alleen Zweden duurder
Zweden (€ 0,3568 per kWh) staat weliswaar bovenaan de lijst, maar dat land heeft slechts 77.000 huishoudelijke gasaansluitingen. Nederland is daarmee in de praktijk het duurste land met een normale gasmarkt.
Gas: Nederlandse prijs stijgt drie keer zo hard als gemiddelde
De gemiddelde gasprijs in Europa steeg in maart met 2%. In Nederland was die stijging met 7% ruim drie keer zo groot. Daarmee behoort Nederland tot de drie hardst stijgende landen van Europa.
Alleen Estland (+18%) steeg harder, nadat de grootste leverancier daar de tarieven voor huishoudens verhoogde. Het Verenigd Koninkrijk steeg even hard als Nederland (+7%).
Het HEPI-rapport wijst de stijging in Nederland direct toe aan de oorlog in het Midden-Oosten: de hogere groothandelsprijzen als gevolg van het conflict werken hier snel door in de consumentenprijzen.
De onderzoekers verwijzen daarbij naar het Rabobank-rapport van 18 maart 2026 dat waarschuwt voor een kettingreactie in consumentenprijzen als gevolg van de hogere energieprijzen.
Stroom: Nederland stijgt, Europa daalt
Van de 33 onderzochte landen zagen er in maart slechts 5 een stroomstijging, terwijl 16 landen juist een daling noteerden.
Nederland (+6%) behoort tot die kleine groep stijgers, samen met Portugal (+7%), het Verenigd Koninkrijk (+4%), Spanje (+4%) en Italië (+3%). In de overige 12 landen bleef de prijs gelijk.
Prijsveranderingen per land (maart 2026)
Een overzicht van de belangrijkste maandelijkse prijsveranderingen:
| Land | Gas | Stroom |
|---|---|---|
| Estland | +18% | -20% |
| Nederland | +7% | +6% |
| Verenigd Koninkrijk | +7% | +4% |
| Portugal | +5% | +7% |
| Letland | +3% | -10% |
| Zweden | 0% | -15% |
| België | -2% | -5% |
| Slovenië | -4% | -11% |
| Griekenland | -5% | -3% |
| Finland | — | -14% |
| Europees gemiddelde: gas +2%, stroom -2% | ||
Belangrijk om hierbij te vermelden: de HEPI-index meet prijzen op de eerste dag van de maand. De oorlog escaleerde begin maart, wat betekent dat de volledige impact in veel landen pas met vertraging doorwerkt.
In landen met gereguleerde tarieven kan het langer duren voordat hogere groothandelsprijzen bij huishoudens terechtkomen.
Werkelijke stijging in Nederland ligt hoger
Ook aan Nederlandse kant is de werkelijke impact groter dan de HEPI-cijfers laten zien. Een eigen meting van Energievergelijk.nl op basis van een gemiddeld verbruik (2.420 kWh stroom en 1.020 m³ gas) laat zien dat het goedkoopste vaste energiecontract in februari nog circa € 139 per maand kostte.
Inmiddels is dat circa € 177 per maand, een stijging van ruim 28%. Dat is een heel ander beeld dan de +7% en +6% die de HEPI-index op 1 maart registreerde. De grootste prijsschokken op de gasbeurs vonden namelijk pas daarna plaats.
Waarom is gas in Nederland zo duur?
Gas is in Nederland buitenproportioneel duur. Feitelijk is Nederland het duurste land van Europa voor huishoudelijk gasverbruik. De Zweden hebben namelijk een zeer kleine gasmarkt met maar 77.000 aansluitingen. Die mag je eigenlijk niet meetellen.
De hoge positie van Nederland is het gevolg van een samenloop van factoren.
Hoge groothandelsprijzen, versterkt door 21% btw
De blokkade van de Straat van Hormuz, waardoor circa een vijfde van alle olie en LNG wereldwijd wordt vervoerd, heeft de TTF-gasprijs opgestuwd naar het hoogste niveau sinds begin 2023. De Iraanse aanvallen op gasinstallaties in Qatar hebben de situatie verder verslechterd.
Nederland hanteert het standaard btw-tarief van 21% op energie. In meerdere Europese landen geldt een (veel) lager btw-tarief voor energie als basisbehoefte. Dat verschil wordt extra pijnlijk nu de groothandelsprijs stijgt: de btw wordt berekend over de volledige gasprijs inclusief energiebelasting.
Elke cent stijging op de groothandelsmarkt wordt daardoor in Nederland met 21% vermenigvuldigd. Hoe hoger de gasprijs, hoe groter het absolute bedrag dat naar btw gaat.
Hoge energiebelasting op gas
De belasting op gas bedraagt in Nederland circa 57% van het volledige gastarief. Dit is bewust overheidsbeleid om huishoudens te stimuleren over te stappen van gas naar elektrische verwarming en apparaten.
| Opbouw gasprijs | € / m³ | Aandeel |
|---|---|---|
| Marktprijs | € 0,644 | 42,8% |
| Energiebelasting | € 0,601 | 39,9% |
| Btw | € 0,261 | 17,3% |
| Gemiddelde gasprijs* | € 1,506 | 100% |
Bij stroom is de energiebelasting veel lager. Bovendien ontvangen Nederlandse huishoudens een teruggave op energiebelasting. Dit is uniek in Europa.
Ook bij koopkracht valt Nederland op
Als de gasprijzen worden gecorrigeerd voor koopkrachtverschillen tussen landen, blijft Nederland in de top staan.
Met een koopkracht gecorrigeerde gasprijs staat Nederland op de derde plek, na Zweden en Portugal. Dat betekent dat gas in Nederland ook relatief gezien duur is vergeleken met andere goederen en diensten.
Bij stroom is het beeld iets gunstiger. Nederland staat bij koopkracht op een middenpositie, onder het EU27-gemiddelde. De vermindering van de energiebelasting op stroom werpt hier zijn vruchten af.
Over dit artikel
Dit artikel is gebaseerd op de Household Energy Price Index (HEPI) van maart 2026, ondersteund door cijfers van Energievergelijk.nl.
De index vergelijkt eindgebruikersprijzen voor stroom en gas in 33 Europese hoofdsteden, gewogen naar nationaal verbruik.
Dít soort nieuws voortaan als eerste?
Voeg Energievergelijk.nl toe als voorkeursbron en Google laat je ons energienieuws vaker en sneller zien. Eén klik en je bent klaar.
Ja, voeg ons hier toe
Uiteraard stijgen ze hier harder…. Komt door al die achterlijke hoge belastingen.