Nederland is Europese uitschieter: energieprijzen stijgen hier harder door de oorlog
Koen Kuijper 
De oorlog in het Midden-Oosten raakt de Nederlandse energieprijzen harder dan die in vrijwel alle andere Europese landen.
De gasprijs steeg tussen 1 februari en 1 maart met 7%, ruim drie keer zo hard als het Europese gemiddelde van 2%. Nederland heeft daarmee de hoogste gasprijs van alle grote Europese landen, bijna 75% boven het Europees gemiddelde.
Dat blijkt uit de Europese energieprijsindex (HEPI) voor maart 2026, een vergelijking van huishoudelijke energieprijzen in 33 Europese landen.
Net binnen: Gasprijzen april 2026: dit zijn de hoogste en laagste tarieven (check de Top 5 hier)
Nederland: enige grote land met dubbele stijging
Nederland is het enige grote West-Europese land dat zowel bij stroom als bij gas tot de hardste stijgers behoort. Voor gas betalen Nederlandse huishoudens met € 0,1902 per kWh na Zweden het meeste van heel Europa, bijna 75% meer dan het Europese gemiddelde van € 0,1083 per kWh.
Bron: Household Energy Price Index (HEPI) door VaasaETT, Energie-Control Austria en MEKH. Peildatum: 2 maart 2026.
Belangrijk: De HEPI-prijs per kWh is een all-in prijs. Dus inclusief vastrecht, netbeheerkosten, energiebelasting en btw, omgeslagen over het verbruik. Verder worden in deze grafiek de gasprijzen uitgedrukt in euro per kilowattuur (kWh) in plaats van per kubieke meter (m³). Een kuub gas levert niet in elk land namelijk evenveel energie op.
Alleen Zweden duurder
Zweden (€ 0,3568 per kWh) staat weliswaar bovenaan de lijst, maar dat land heeft slechts 77.000 huishoudelijke gasaansluitingen. Nederland is daarmee in de praktijk het duurste land met een normale gasmarkt.
Gas: Nederlandse prijs stijgt drie keer zo hard als gemiddelde
De gemiddelde gasprijs in Europa steeg in maart met 2%. In Nederland was die stijging met 7% ruim drie keer zo groot. Daarmee behoort Nederland tot de drie hardst stijgende landen van Europa.
Alleen Estland (+18%) steeg harder, nadat de grootste leverancier daar de tarieven voor huishoudens verhoogde. Het Verenigd Koninkrijk steeg even hard als Nederland (+7%).
Het HEPI-rapport wijst de stijging in Nederland direct toe aan de oorlog in het Midden-Oosten: de hogere groothandelsprijzen als gevolg van het conflict werken hier snel door in de consumentenprijzen.
De onderzoekers verwijzen daarbij naar het Rabobank-rapport van 18 maart 2026 dat waarschuwt voor een kettingreactie in consumentenprijzen als gevolg van de hogere energieprijzen.
Stroom: Nederland stijgt, Europa daalt
Van de 33 onderzochte landen zagen er in maart slechts 5 een stroomstijging, terwijl 16 landen juist een daling noteerden.
Nederland (+6%) behoort tot die kleine groep stijgers, samen met Portugal (+7%), het Verenigd Koninkrijk (+4%), Spanje (+4%) en Italië (+3%). In de overige 12 landen bleef de prijs gelijk.
Prijsveranderingen per land (maart 2026)
Een overzicht van de belangrijkste maandelijkse prijsveranderingen:
| Land | Gas | Stroom |
|---|---|---|
| Estland | +18% | -20% |
| Nederland | +7% | +6% |
| Verenigd Koninkrijk | +7% | +4% |
| Portugal | +5% | +7% |
| Letland | +3% | -10% |
| Zweden | 0% | -15% |
| België | -2% | -5% |
| Slovenië | -4% | -11% |
| Griekenland | -5% | -3% |
| Finland | — | -14% |
| Europees gemiddelde: gas +2%, stroom -2% | ||
Belangrijk om hierbij te vermelden: de HEPI-index meet prijzen op de eerste dag van de maand. De oorlog escaleerde begin maart, wat betekent dat de volledige impact in veel landen pas met vertraging doorwerkt.
In landen met gereguleerde tarieven kan het langer duren voordat hogere groothandelsprijzen bij huishoudens terechtkomen.
Werkelijke stijging in Nederland ligt hoger
Ook aan Nederlandse kant is de werkelijke impact groter dan de HEPI-cijfers laten zien. Een eigen meting van Energievergelijk.nl op basis van een gemiddeld verbruik (2.420 kWh stroom en 1.020 m³ gas) laat zien dat het goedkoopste vaste energiecontract in februari nog circa € 139 per maand kostte.
Inmiddels is dat circa € 177 per maand, een stijging van ruim 28%. Dat is een heel ander beeld dan de +7% en +6% die de HEPI-index op 1 maart registreerde. De grootste prijsschokken op de gasbeurs vonden namelijk pas daarna plaats.
Waarom is gas in Nederland zo duur?
Gas is in Nederland buitenproportioneel duur. Feitelijk is Nederland het duurste land van Europa voor huishoudelijk gasverbruik. De Zweden hebben namelijk een zeer kleine gasmarkt met maar 77.000 aansluitingen. Die mag je eigenlijk niet meetellen.
De hoge positie van Nederland is het gevolg van een samenloop van factoren.
Hoge groothandelsprijzen, versterkt door 21% btw
De blokkade van de Straat van Hormuz, waardoor circa een vijfde van alle olie en LNG wereldwijd wordt vervoerd, heeft de TTF-gasprijs opgestuwd naar het hoogste niveau sinds begin 2023. De Iraanse aanvallen op gasinstallaties in Qatar hebben de situatie verder verslechterd.
Nederland hanteert het standaard btw-tarief van 21% op energie. In meerdere Europese landen geldt een (veel) lager btw-tarief voor energie als basisbehoefte. Dat verschil wordt extra pijnlijk nu de groothandelsprijs stijgt: de btw wordt berekend over de volledige gasprijs inclusief energiebelasting.
Elke cent stijging op de groothandelsmarkt wordt daardoor in Nederland met 21% vermenigvuldigd. Hoe hoger de gasprijs, hoe groter het absolute bedrag dat naar btw gaat.
Hoge energiebelasting op gas
De belasting op gas bedraagt in Nederland circa 57% van het volledige gastarief. Dit is bewust overheidsbeleid om huishoudens te stimuleren over te stappen van gas naar elektrische verwarming en apparaten.
| Opbouw gasprijs | € / m³ | Aandeel |
|---|---|---|
| Marktprijs | € 0,644 | 42,8% |
| Energiebelasting | € 0,601 | 39,9% |
| Btw | € 0,261 | 17,3% |
| Gemiddelde gasprijs* | € 1,506 | 100% |
Bij stroom is de energiebelasting veel lager. Bovendien ontvangen Nederlandse huishoudens een teruggave op energiebelasting. Dit is uniek in Europa.
Ook bij koopkracht valt Nederland op
Als de gasprijzen worden gecorrigeerd voor koopkrachtverschillen tussen landen, blijft Nederland in de top staan.
Met een koopkracht gecorrigeerde gasprijs staat Nederland op de derde plek, na Zweden en Portugal. Dat betekent dat gas in Nederland ook relatief gezien duur is vergeleken met andere goederen en diensten.
Bij stroom is het beeld iets gunstiger. Nederland staat bij koopkracht op een middenpositie, onder het EU27-gemiddelde. De vermindering van de energiebelasting op stroom werpt hier zijn vruchten af.
Over dit artikel
Dit artikel is gebaseerd op de Household Energy Price Index (HEPI) van maart 2026, ondersteund door cijfers van Energievergelijk.nl.
De index vergelijkt eindgebruikersprijzen voor stroom en gas in 33 Europese hoofdsteden, gewogen naar nationaal verbruik.
Koen Kuijper
Koen is al jaren actief als energie-expert. Hij volgt dagelijks de ontwikkelingen in de energiemarkt. En met advies op maat ondersteunt hij huishoudens en is hij het vertrouwde gezicht in de media.
Volg Koen op
Volg ons op WhatsApp
Reageren?
Poider
Uiteraard stijgen ze hier harder…. Komt door al die achterlijke hoge belastingen.
Kees
D66 blijven stemmen, dan zitten we straks op 3 euro per m3.
Roy
De prijs in Nederland stijgt door de taxen die geïnd worden. De kale prijs is wel hoog maar niet de duurste. Dat wordt in de artikel niet verteld. Energie behoort nu tot de 5 levensbehoefte voor de mens en Nederlandse overheid maakt daar heelveel misbruik van. Ze halen het meeste binnen door de belastingen die worden geheven ze zijn de grootste graaiers.
Adria
Eén dag in de vier jaar (soms vaker) mogen we naar de stembus om te kiezen welke boeven ons de rest van de tijd ons mogen bestelen dmv giga hoge energiebelasting en accijnzen.
Iedereen die gestemd heeft vóór deze coalitie moet heel snel stil zijn en de volgende verkiezingsronde heeeeel goed nadenken aan wie je je stem geeft!
Louis
@Adria Dat is Lariekoek want we hebben een minderheidscabinet. Dit betekent dat in de gehele tweede kamer geen meerderheid is om de BTW op energie te verlagen.
Adria
@Louis
Dit klopt Louis, de partijen die de btw en accijnzen wel willen verlagen hebben NOG geen meerderheid. Als ze dit wel zouden hebben dan is het met deze minderheidsclub nog maar de vraag of ze een motie aangaande verlaging van btw en accijnzen op energie gaan uitvoeren. Het geintje van Sjoerdsma ( minister buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking D66) week belooft niet veel goeds in ieder geval.
Gerard
Dit doen zij al jaren,maar luisteren niet naar de Nederlandse bevolking.misschien zijn zij wat doof.mvg Gerard
Piet
Gas, water, licht, gezondheid, ov etc etc, dus de eerste behoeften in ruimste zin zouden niet belast moeten zijn, in ieder geval minimaal!
Mrbean
Ja het kabinet heeft het geld al uitgegeven voordat ze het binnen hebben dus van verlaging is geen sprake
Pietje
Iemand met een laag inkomen van bijv. €30000,-/jaar draagt maar €9000,- af aan belasting. Als ik vorig jaar €100000,- heb verdiend, draag ik €42000,- aan belasting. Dus dit land steunt voornamelijk al op de hoge inkomens en bedrijven. Denk daar maar eens aan als je weer te klagen hebt als lage inkomen, die leveren weinig af aan de maatschappij.
Willy
@Pietje
Ja maar Pietje, jij houdt 58.000 over om van te leven, die ander 21.000. Is voor jou het leven duurder dan voor die ander? Ik dacht het niet.
Pietje
@Willy
Is maar net hoe je het bekijkt Willy, de ene betaalt €9000,- de ander maar liefst €42000,- dus ja, voor mij is het leven duurder…klopt!!
Snorkel
@Pietje
In Nederland hebben we belastingen. Daar kunnen we een gemiddelde belastingdruk uit distilleren. Nu wil het dat die gemiddelde belastingdruk uit komt op zo’n 50% voor alle Nederlanders. Meestal zijn het de armste groepen die net iets hoger uitkomen in de belastingdruk en de rijksten die net wat meer voordeel hebben.
Verder is het zo dat de bulk van de belastinginkomsten betaald wordt door de groep met modal of lager inkomen. Niet geheel onlogisch, want daar zijn er veel meer van.
Dan is er nog het fijt dat de lagere inkomens disproportioneel vaak financiële problemen krijgen waar ze weinig aan kunnen doen. Die zijn meer slachtoffer van inflatie, belastingheffingen zoals btw en accijnzen, graaierige bazen die ze uitknijpen zodat de rijke aandeelhouders niet gaan mauwen etc. En toeslagen en/of uitkeringen komen gratis met overheidsbemoeienis een en fouten waardoor je regelmatig moet leven in constante vrees voor je inkomen.
Dus houd je lelijke snater en bedank je gekozen entiteit maar op je knietjes dat jij het nu nog goed hebt. Kwal
Bert
@Pietje
Iemand die een ton verdiend heeft een koopwoning ,een elektrische auto met subsidie en zonnepanelen met subsidie.
Maak nu nog een keer de berekening met hypotheekrenteaftrek
Ik heb 42000 huurhuis dus geen subsidies
Pietje
Altijd dat eeuwige gezeur over de armste gezinnen. Mensen met een laag inkomen die als eerst geholpen moeten worden en dat de hoge inkomens maar meer moeten afdragen. Bah, wat een misselijk en jaloers land is dit geworden. Mensen moeten eens leren om zelf hun broek op te houden i.p.v. de hand op te houden.
Robin
@Pietje Vaak zijn er meerdere oorzaken voor armoede, u reactie vind ik dan ook zeer kortzichtig, en een tikje infantiel. Nederland is een van de rijkste landen van de wereld, als mensen zoals u hier al niet solidair kunnen zijn? Als u ddarin zoveel onrede ervaart misschien kunt een fijner plekje vinden in Saudi-Arabië bijvoorbeeld?
Pietje
@Robin
U kunt in mijn reactie al zien dat ik zeer solidair ben. €42000,- van mijn welverdiende salaris weggegeven aan belasting. En wat zie ik daarvan terug? Niets, heb nergens recht op geen zorg- of huurtoeslag, geen tegenmoetkoming ofzo. Altijd gestudeerd en gewerkt en je wordt alleen maar gestraft.
Mo
@Pietje
Kort door de bocht hoor…..dus de mensen met gezondheidsklachten scheer je over 1 riem wat kortzichtig!
Pietje
@Mo
Nee hoor, ik heb het alleen over half Nederland. De klaplopers en partime werkers om net in de toeslagsysteem te vallen.
Mo
@Pietje
Alleen over half Nederland? dat vermelde je niet.En inderdaad er lopen helaas veel klaplopers rond die het verpesten voor de eerlijke man.Ik zie ze genoeg om me heen overal…dure kleding dure fatbike en maar rondhangen met hun grote monden.Ik ben blij dat ik van een andere generatie ben gewoon bv kranten lopen 7 uur s’morgen als je 13 jaar bent voor extra geld.Ik heb te doen met veel ouders van deze pubers die al vaak in de stress schieten van de dure energiekosten/boodschappen. Het zal alleen maar duurder worden allemaal laat zo’n klaploper lekker wat geld verdienen voor hun ouders….oh nee de jeugd moet niet te snel moe worden…..
Mo
@Pietje
Daar ben ik mee eens!
Eveline
Fijn om te lezen dat ons kabinet nog steeds hoge belastingen rekend . Om mensen te dwingen over te stappen op een andere manier van verwarmen en koken. Maar wat als je door de sociale woning verplicht bent om die hoge belasting te betalen?(Blokverwarming). Echt schandalig dat dat word gedaan want de blokverwarming woningen zijn dan ook nog sociale(asociale uit melk) woningen. En deze mensen hebben vaak nu ook niet eens meer een keuze!
Vera
@Eveline
Precies, blok oftewel stadsverwarming is geen goede keus.
Arie
Zelfs nu duidelijk is dat Nederland het duurste van Europa is doet het kabinet er niks mee . Zelfs niet voor de armste gezinnen. Een schande voor de regering die zegt er te zijn voor het volk.
Pieter
@Arie
Dst is alleen voor de verkiesingen
En daarna worden gewoon weer uit geperst
Mo
@Arie
Tja het kabinet ligt daar niet wakker van hoor die weten niet wat armoede is met hun hoge salarissen.Ik gun het ze hoor want het is een hondebaan maar blijf wel betrokken bij al die mensen die het eind van de maand niet halen qua kosten.Maar ja ze zijn meer met het buitenland bezig dan de eigen inwoners in dit land.Tankte van de week 2.70 benzine en geeneens langs de snelweg bizar waar gaat dat heen..
Snorfblubber
@Arie
Hoezo voor het volk? Vvd is er voor de rijken en bedrijven, PVV en dergelijken zijn er om zichzelf belangrijk te voelen en Links is vooral bezig onderling met ruzie maken hoe je precies een heilig boontje moet spelen. En dat allemaal terwijl er 2.5 grootmachten bezig zijn om de wereld fijn in het verderf te storten.
De enige klimaatcrisis erger dan degene in de natuur is die in de politiek momenteel.
Mo
@Snorfblubber
Absoluut waar allemaal! maar ja de meeste ‘domme’ Nederlanders doen het toch echt zelf door maar weer op de VVD en D66 te stemmen.Wat moet je stemmen tegenwoordig het is toch een kleuterklas….bla bla blah maar er wordt wederom weer niets aangepakt in dit land pffff.